Chodzi ci po głowie, że Piramidy w Gizie są najstarszymi budowlami świata? Mylisz się. Ġgantija na Gozo jest o 1000 lat starsza. Świątynie maltańskie to najstarsze wolnostojące budowle kamienne na Ziemi — mają ponad 5500 lat. I nikt właściwie nie wie, jak je zbudowano.
Co to jest?
Monumentalne kompleksy kultowe zbudowane z ogromnych bloków wapienia przez prehistoryczną kulturę zamieszkującą Maltę w latach 3600–2500 p.n.e. Budowano je bez znajomości koła, bez metalu, bez narzędzi żelaznych. Tylko kamień, kości zwierząt, ogień i nieznana nam dziś wiedza.
Główne kompleksy
| Świątynia | Lokalizacja | Wiek | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Ġgantija | Xagħra, Gozo | ok. 3600 p.n.e. | Najstarsza i największa. Ściany do 6 m. Wstęp ok. 9 EUR |
| Ħaġar Qim | Malta południowa | ok. 3600 p.n.e. | Najlepiej zachowana. Na klifie z widokiem na morze. Pod ochronną membraną |
| Mnajdra | Malta południowa | ok. 3600 p.n.e. | 500 m od Ħaġar Qim. Orientacja astronomiczna — słońce pada przez drzwi podczas przesilenia |
| Tarxien | Malta (dzielnica mieszkalna) | ok. 3150 p.n.e. | Doskonałe rzeźby i artefakty. Mniej spektakularne otoczenie |
Kim byli budowniczowie?
Zupełnie nie wiemy. Kultura maltańska z okresu świątynnego pojawiła się ok. 3600 p.n.e. i całkowicie zniknęła ok. 2500 p.n.e. — jakby wymarła lub wyemigrowała w ciągu jednego pokolenia. Nie ma żadnych śladów przejścia do następnej kultury. To jedna z największych zagadek prehistorii.
Kiedy Egipcjanie dopiero planowali piramidy, na Malcie stały już monumentalne świątynie z bloków wapienia. 5500 lat — i nikt nie wie, kto je zbudował ani dlaczego ta kultura zniknęła z dnia na dzień.
Weź bilet łączony Heritage Malta obejmujący świątynie + Muzeum Archeologiczne w Valletcie. W muzeum są oryginalne figurki i artefakty ze świątyń — „Śpiąca Kobieta" i posąg grubej bogini to absolutnie niesamowite znaleziska.