Katakumby św. Pawła

Malta
Architektura
średnie
75 pkt

Trudność: średnie
Dostęp: dowolny
Czytanie: 4 min

Największy podziemny kompleks cmentarny na Malcie — labirynt z IV-IX w. z setkami grobowców i agap (stoły bankietowe dla zmarłych). Pod Rabat.

Pełna historia i źródła

Podziemne miasto umarłych

Katakumby św. Pawła w Rabat to największy podziemny kompleks grobowy na Malcie, rozciągający się na ponad 2000 metrów kwadratowych. Powstały w III-IV wieku n.e. jako cmentarz poza murami starożytnego miasta Melita (dzisiejsza Mdina). Zawierają ponad 1000 grobów rozmieszczonych w labiryncie korytarzy i komór wyciętych w skale.

Stoły agape

Unikalną cechą katakumb są stoły agape (agape tables), kamienne stoły z łożami wycięte w skale, przy których rodziny ucztowały na cześć zmarłych. To jedne z najlepiej zachowanych tego typu struktur w świecie śródziemnomorskim. Uczty pogrzebowe (refrigerium) łączyły chrześcijan, ale tradycja ta wywodziła się z pogańskich praktyk rzymskich.

Wspólnota ponad religiami

Niezwykłą cechą katakumb jest fakt, że grobowce chrześcijańskie, żydowskie i pogańskie znajdują się obok siebie, czasem w tych samych komorach. Grobowce żydowskie rozpoznaje się po symbolach menory, chrześcijańskie po krzyżu, a pogańskie po braku symboli religijnych. Ta koegzystencja świadczy o tolerancji religijnej w starożytnej Malcie.

Praktyczna rada: Wstęp 6 EUR. Korytarze są niskie (schylaj głowę!) i chłodne (ok. 18°C cały rok). Połącz z Domus Romana i Mdiną (obie 5 minut spacerem). Heritage Malta daje zniżkowy bilet łączony.

Badacz zastał puste groby

Gdy A. A. Caruana oczyścił i zbadał katakumby w 1894 roku, wszystkie groby były już splądrowane. Żaden pochówek nie przetrwał nienaruszony. Opowieść tego miejsca trzeba więc odczytywać także z samej architektury i ocalałych znaków.

Pożegnanie w czerwonej ochrze

Na jednym z grobów baldachimowych zachowało się malowidło czerwoną ochrą. Pokazuje siedzącą postać, słowo „żegnaj” ponad nią i kotwicę symbolizującą nadzieję. W rozległym podziemnym cmentarzu ten niewielki obraz nadaje pożegnaniu osobisty wymiar.